تحقيق و گشت و گذاري در نام دولت آباد
نگاهي به لغت نامه ارزشمند دهخدا به ما نشان مي دهد که در اين سرزمين آبادو اجداديمان 62 محل از محلات کنار شهرهاي مختلف ايران نام دولت آباد برخوار دارند که تنها از ميان اين تعداد نامگذاريها فقط شهر دولت آباد ما به عنوان شهر يافته است و ديگر نامها همچنان بصورت دهي ،بخشي از شهرهاي مختلف ايران را تشکيل داده است .و وقتي در يک جمع بندي استاني به بررسي بنشينيم ملاحضه مي شود دولت آباد در استان چهارمحال و بختياري 1 مرتبه ،بلوچستان 2 مرتبه ،استان کرمان 4 مرتبه ،استان فارس 11 مرتبه ،کرمانشاه 4 مرتبه ،اصفهان 6 مرتبه ،استان مرکزي 5 مرتبه ،استان همدان 2 مرتبه ،و ساير شهرها و استان هاي کشور هر کدام 4 الي 6 مرتبه ذکر شده است و تنها اين محل است که نام مستقل شهر را به خود مختص کرده است
وجه تسميه ي شهر دولت آباد
وجه تسميه ي شهر دولت آباد به خاطر قرار داشتن در فواصل ورودي شهر اصفهان بوده است که دولتمردان شهر اصفهان در ازميه قديم براي پيشواز و يا بدرقه ي درباريان و افراد وابسته به حکومت در اين مکان جمع مي شده و کم کم باعث رونق اين مکان گرديده و بدين نام ناميده شده است .در حال حاضر متجاوز از 30 روستا و ياشهر درسراسر کشور به اين نام وجود دارد.
كربكند : از دو واژه ي کر به معني زياد و بکند به معني کندن مي باشد و در ازمنه قديم براي حفر چاه آب نسبت به نواحي مجاور براي دسترسي به آب به حفريات بيشتر نياز داشته است البته در زمان پهلوي که به معني زياد مي باشد ،در فرهنگ آريايي کر به معني مرد مي باشد و بکند به معني کندن زمين و از ترکيب اين دو کلمه مردان سخت کوش که براي آباداني و زراعت زمين به تلاش و کوشش مشغول بوده اند در فرهنگ معين آمده است دهي است از دهستان برخوار بخش حومه شهر ستان اصفهان واقع در 21 کيلومتري اصفهان
- زمان آباد يا امامزاده نرمي : که يکي از روستاهاي واقع در شمال اين شهر بود که به علت گسترش شهر در سال 1373 اين روستا به همراه دو روستاي ديگر به نام کربکند و لودريچه به شهر پيوستند و در حال حاضر اين روستاها به عنوان يکي از محله هاي شهر مي باشد که وجه تسميه ي آن (نرمي ) از نيرم (نريمان )گرفته شده است .نريمان پدر سام وسام پدر دستان و دستان پدر رستم بوده است و در شاهنامه ،ما در سهراب نام و نشان پدر اين چنين ارائه مي دهد :
تو پور گو پيلتن رستمي زدستان سامي و از نيرمي (نريمان)
و باز در شاهنامه آمده است :
سرمه با حريفان بري اصفهان هواي خشک و جايگاه مهمان
و احتمالا جد رستم از اين دارا بوده است و بدين واسطه فاميل نريماني در اين ديار بسيار مي باشد و در صفحه 302 کتاب نصف جهان في التعريف الاصفهان نوشته محمد رضا اصفهاني به نام بزمين که آن را زمان آباد جديد هم مي گويند .
- لوديچه : لودريچه از دو واژه لو و دريچه تشکيل شده است .لو در زبان آريايي ها به معني لب و کنار ،دريچه به معني در کوچک مي باشد و احتمالا به خاطر قرارداشتن در محل اتصال روستاي محسن آباد و شهر دولت آباد به اين نام خوانده شده است :دردشت و بابلدشت
-
بنا به تحقيقات انجام شده از درمانگاه دولت آباد رقم مبتلايان به اين بيماري تا سال 1350 در حدود 15 هزار نفر بوده است که اين رقم با توجه به بهسازي محيط (سم پاشي منازل )و رعايت بهداشت در سال 1354 به کمتر از 1000 نفر تقليل يافت بنا بر تحقيقات دانشکده بهداشت اصفهان سال 67-63 ،10 – 19 هزار زخم جديد ديده شده است به هر حال مي توان چنين نتيجه گرفت که اين بيماري هم قابل کنترل است و هم قابل پيشکيري و با مبارزه گسترده مي توان آن را ريشه کن کرد در مورد استقرار بعضي از مراکز تفريحي ورزشي به بهانه ي وجود اين بيماري طرح احداث به تعويق افتاده است (المپيک ) به اين مثال توجه کنيد :اگر قرار باشد به خاطر وجود سنگريزه هاي کوچک داخل برنج از طبخ و خوردن آن جلوگيري شود هيچ انساني برنج نخواهد خورد و هيچ انساني هم برنج نخواهد داشت و در مورد حبوبات و مسائلي از اين دست هم همين طور .به راستي اگر قرار باشد انسانها براي هر مسئله کوچک زانوي غم به بغل بگيرند و آيه ياس بخوانند و اينگونه استدلال کنند در هر محدوده ي جغرافيايي کمبودهايي ديده مي شود و با توجه به اين استدلال در هيچ زماني به مرحله رشد و توسعه نخواهيم رسيد چنانچه نتوانيم موانع کوچک را از جلوي پا برداريم چگونه مي توانيم به توسعه برسيم و يکي از پارامترهاي توسعه گسترش بهداشت مي باشد از اين رو توصيه مي شود قبل از اينکه مانع تراشي کنيم فکر ريشه کن کردن بيماري باشيم و فکر توسعه بهداشت .به اميد روزي که با اقدام عملي اين بيماري ريشه کن گردد و براي طرح هاي عمراني بهانه هايي واهي نياوريم .
.......................................
آب و هوا
اين شهر به علت موقعيت خاصي که دارد داراي آب و هواي گرم و خشک کويري مي باشد .باد شرقي از اوايل تا اواسط مهر مي وزد و مدت وزش آن حدود 50 روز مي باشد علاوه بر آن در ماههاي گرم سال بادهاي شمالي و جنوبي همراه با گرد و خاک و اب نواساني از لحاظ شدت وجود دارد ولي باد اغلب به شمار نمي آيند .
فشار هواي اين شهر 836 ميلي بار و بيشترين آن در دي ماه و کمترين آن در تير ماه مي باشد در تابستان با گرمايي بيش ار حد مطلوب مواجه بوده و در فصل زمستان هم با سرماي زياد گزنده و ساير فصول آب و هواي مناسب تري دارد .همچنين با توجه به وزش بادهاي کويري (شرقي ) در برخي از روزهاي تابستان بادها اغلب با گرد و خاک همراه مي باشند .
خاک شناسي
منظور از خاک شناسي بررسي ابعاد تشکيل دهنده ي خاک مي باشد که خاکهاي شهر دولت آباد از گرد ،خاکهاي رسي و گروه خاکهاي شور مي باشند
.
توپوگرافي زمين در شهر دولت آباد
وضعيت توپوگرافي زمين در شهر دولت آباد همانند منطقه ي برخوار است شيب اصلي شهر از جانب شمال غربي به جنوب شرقي است و بسيار ناچيز مي باشد (بر اساس محاسبات از روي نقشه 1\50000 منطقه ي برخوار شيب زمين در شهر دولت آباد معادل 49 درصد است که از شمال غربي به سوي جنوب شرقي است )
وضعيت آب و کشاورزي شهر
منابع آب شهر
آب شرب
آب شرب شهر از طريق چاههاي سطح شهر و شبکه ي بزرگ آب رساني اصفهان تامين مي گردد .آبي که از اصفهان تامين مي شود 25 ليتر در ثانيه و طول خط انتقال آن 18 کيلومتر و ظرفيت مخازن آبي آن 500 متر مکعب و طول شبکه 90 کيلومتر مي باشد .
آب کشاورزي
آب کشاورزي شهر از آبهاي زير زميني (چاه ها) آبهاي قنات ،پس آب فاضلاب تصفيه خانه شمال اصفهان تامين مي شود قرار است که مقداري از آن با انتقال آب زاينده رود به وسيله کانال تامين گردد .
وضعيت مالکيت اراضي کشاورزي
مالکيت اراضي در اين شهر به صورت خرده مالکي مي باشد به همين خاطر زارعين نمي توانند زندگي خود را از طريق کشاورزي تامين نمايند و در مواقع بيکاري مجبورند به کارهاي ديگر در داخل يا خارج از شهر اشتغال داشته باشند .
ميزان درآمد هر کشاورز با سطح زير کشت رابطه مستقيم دارد هر چه سطح زير کشت بيشتر باشد ميزان در آمد هم بيشتر مي شود و با توجه به اينکه اکثريت کشاورزان اين منطقه داراي مالکيت زمين کم به صورت خرده مالکي مي باشند ميزان در آمد اکثريت اين قشر ناچيز است .
موقعيت جغرافيايي و تاريخي شهر دولت آباد
شهر دولت آباد در شمال شهر اصفهان و در 51 درجه و 40 دقيقه طول شرقي و 32 درجه و49 دقيقه عرض شمالي قرار گرفته و مرکز بخش برخوار به شمار مي آيد ،که جزء شهرستان اصفهان مي باشد .
هسته ي اوليه ي اين شهر قبل از سلسله صفويه به صورت قلعه کوچکي تشکيل و صرفا چند خانوار در آن مي زيسته بنابر روايات زماني سيل جاري مي شود و روستاهاي زير دست چون دره بتکاآباد و صالح آباد مورد هجوم سيل قرار مي گيرد . دولت وقت صفوي آن روستا را به اين قلعه کوچ مي دهند و به عمران و آبادي آنجا مي پردازد از آن تاريخ به بعد اين محل به نام دولت آباد ناميده مي شود .در اين هنگام بنايي به نام شاه نشين احداث مي گردد که آثاري به جر محله اي به اين نام از آن در دست نيست و در اثر سيل و گذشت زمان بطور کامل منهدم شده است. گسترش شهر دولت آباد به عنوان مرکز بخش و توسعه فيزيکي و افزايش جمعيت آن طي سالهاي اخير بدليل موقعيت خاص مکاني آن است .مکاني که از طرف دسترسي به شهر بزرگ اصفهان را امکان پذير ساخته و از طرف ديگر سايد مراکز شهري و روستاي منطقه ي برخوار را به هم پيوند مي دهد ،بطوريکه در مدتي کمتر از 20 سال سطح شهر تا دو برابر افزايش و مراکز روستايي مجاور را نيز در بر گرفته است ،روستاهايي مانند :لودريچه،کربکند و زمان آباد امروزه در دل شهر دولت آباد و جزء لاينفک اين شهر محسوب مي شوند .
شهر دولت آباد از سال 1343 در جرگه ي شهرهاي استان اصفهان و مرکز بخش برخوار قرار مي گيرد .وسعت شهر دولت آباد 348 هکتار است با جمعيتي معادل 30240 (1382) نفر با نرخ رشد 8\29 درصد که هنوز استعداد رشد را دارد .شايان ذکر است به دليل اينکه 60 درصد جمعيت اين شهر داراي کمتر از 20 سال مي باشد جمعيت شهر بسيار جوان است .
مو قعيت فرهنگي شهر دولت آباد
شهر دولت آباد با وجود سابقه ي علمي ،فرهنگي و ديني خود ،در حال حاضر نيازمند به تحولي در ساختار خويش است .شهري با داشتن شخصيتهاي علمي و فرهنگي همچون مرحوم حاج ابوالقاسم مدرس (از مراجه تقليد شيعيان در عصر خويش ) ،مرحوم حاج شيخ حبيب ا... محقق ،مرحوم حاج شيخ محمد باقر ناصري ،مرحوم حاج شيخ حسين نجفي (از مجدهدين زمان )و خاندان دولت آبادي بخصوص حاج ميرزا يحيي دولت آبادي شاعرو نويسنده (و از رجال مشروطه خواه و از پيشقدمان آزادي و عروج فرهنگ جديد بشمار مي آيد ،در چند دوره مجلس شوراي ملي سمت نمايندگي داشته است ،از آثار او « زندگينامه علي بن ابيطالب» ، «در تاريخ معاصر» ،« ارمغان يحيي » ،«ارديبهشت» ،« اصفهان و بيگانگان »را مي توان نام برد .پروين دولت آبادي شاعره ي معاصر که داراي ديوان اشعار مي باشد .
مراکز علمي و فرهنگي شهر دولت آباد
روابط و فعاليت هاي اجتماعي در شهر دولت آباد
فعاليتهاي اجتماعي در اين شهر عبارت است از :
برگزاري مراسم ولادت و وفات هاي ائمه اطهار ،شرکت در مراسم هاي سياسي از قبيل راهپيمائي ها ،شرکت در نماز جمعه و نماز عيد فطر ،شرکت در مسابقات مختلف ،شرکت چشمگير در انتخابات و راي گيري ها ،شرکت در سخنرانيهاي مختلف ،پاسخ به درخواسته هاي مختلف جامعه و مسوولان ،شرکت در همايش هاي مختلف
آداب و رسوم شهر دولت آباد
نظر به اينکه شهر دولت آباد نزديک شهر اصفهان مي باشد مي توان گفت تا حدودي آداب و رسوم اين شهر با شهر اصفهان مطابقت دارد که برخي از آداب و رسوم شهر دولت آباد را به طور اجمالي مرور مي نماييم
ازدواج :
زماني که خانواده اي تصميم مي گيرند پسرش را زن بدهد ابتدا از خانواده پسر دو ،سه نفر زن به منزل خانواده ي عروس مي روند و در صورتيکه عروس مورد پسند واقع شد پس از هماهنگي با خانواده عروس با داماد به منزل عروس رفته و داماد در اطاقي با عروس به گفتگو مي پردازد و در صورتيکه به تفاهم رسيدند براي جلسه تعيين مهريه هماهنگ مي نمايند .در جلسه تعيين مهريه ،مهريه اي مناسب در نظر مي گيرند و پس از آن عقد نموده و پس از مدتي مراسم عروسي برگزار مي نمايند .
مراسم عروسي شامل مراسم حنابندان ،حمام بردن داماد و مراسم عروسي و مراسم پاتختي که کليه افراد از قبيل زن و مرد و کوچک بزرگ شرکت مي نمايند .
عزاداري
در مراسم سوگواري ائمه اطهار در ايام محرم و صفر مي باشد که شبها پس از برگزاري مراسم مداحي در مساجد ،دسته هاي هيات سينه زني و زنجير زني از مساجد به مسجدي که ميزبان ناميده مي شود مي روند و حين اينکه در خيابان عزاداري مي کنند در مساجد ميزبان هم عزاداري مي کنند که در اين ايام بالاخص دهه اول محرم مساجد هر شب ميزباني يک شب هياتها را بر عهده دارند .
نوع ديگري از مراسم عزاداري برگزاري مجالس شبيه خواني يا تعزيه مي باشد که از افراد حرفه اي دعوت به عمل آورده و در سه مکان دولت آباد (حسينيه حضرت قمر بني هاشم (ع) ،حسينيه لودريچه و حسينيه دوازده امام ) به برگزاري مجالس مي پردازند که مهمترين روز برگزاري آن روز 28 صفر مي باشد که مي توان گفت عاشقان از سطح استان اصفهان و برخي از شهرهاي خارج از استان براي شرکت در اين مراسم حضور پيدا مي کنند .
شايان ذکر است دولت آباد در برگزاري مراسم تعزيه خواني داراي رتبه هاي کشوري است .
....
مراسم غبار روبي مساجد
قبل از فرارسيدن ماه مبارک رمضان ،اهالي اطراف مساجد با همراهي و کمک يکديگر نسبت به غبار روبي مساجد محل خود اقدام مي کنند و نداي رسيدن ماه مبارک رمضان را به ساکنين محل اعلام مي نمايند
....
همکاري در مراسم شادي و عزاها
اگر چه در کوچه يا محله اي يکي از ساکنين مراسمي چه شادي يا سوگواري داشته باشد مردم محل بسيج مي شوند و در کارهايشان آنها را همراهي مي نمايند که ميزبان خوبي براي ميهمان باشند چون آبروي آن فرد را آبروي اهل محل مي دانند .
....
مراسم عزاردي
در صورتيکه فردي جان به جان آفرين تسليم نمايد پس از اينکه افراد خانواده ،طايفه ،محل ،آشنايان و دوستان و ...مطلع شدند تشييع جنازه نموده و از هر مکاني که در وصيت متوفي آمده به خاک مي سپارند که 1 الي 3 روز مراسم فاتحه ،يک روز مراسم چهلم ،يک روز مراسم سال و يک روز مراسم عيد برگزار مي نمايند که شام سوم ،شام هفته ،شام چهلم و شام سال را تحت عنوان خيرات و آمرزش از آشنايان به صورت پذيرايي با غذا ميزباني مي نمايند و در آن مجلس هم از تعدادي افراد و قاري قرآن دعوت مي نمايند که سي جزء قرآن را براي شادي روح متوفي قرات نمايند .البته الان بعضي از خانواده هاي متوفي هزينه ميزباني را به صورت کمک به موسسه هاي خيريه انجام مي دهند که بعضي از آن خانواده ها نظرشان اين است که از لحاظ رواني براي بازماندگان بهتر مي باشد ،به اين دليل که بعضي از بستگان را نتوانند در خدمتشان باشند و بعد شرمنده آنها شوند يا اينکه نتوانند به نحو احسن ميزباني خود را ارائه دهند .
وليمه منزل و فرزند
در صورتيکه فردي منزلي را خريداري کند يا بسازد و يا اينکه داراي فرزندي شود وليمه اي را تحت عنوان منزل يا فرزند به بستگان درجه اول و دوم خود مي دهند
خون ريختن براي وسيله نقليه
در صورتي که فردي وسيله نقليه يا موتور سيکلتي را خريداري کند به واسطه ي اينکه از تصادفات و بلاها دور باشد با توجه به وسع مالي خود گوسفند يا مرغ را جلوي وسيله نقليه قرباني کرده و خون آن را به قسمتهاي مختلف وسيله نقليه آغشته مي نمايند .
...
خون ريختن براي آمدن مسافر
در صورتي که فرد يا خانواده اي براي اولين بار به مسافرت زيارتي برود پس از آمدن جلوي فرد يا خانواده مذکور با توجه به وسع مالي مرغ يا گوسفندي را سر راه ورود به منزل وي قرباني مي نمايند .
آويزان کردن اسپند
افراد براي اينکه از چشم زخم ها دور باشند در منزل يا وسيله نقليه خود يک دسته اسپند آويزان مي نمايند
ضرب المثل ها
همانگونه که در ابتداي بحث نيز ذکر شد ضرب المثل هاي اين شهر مثل مابقي شهر ها بالاخص شهر اصفهان مي باشد .که جهت ياد آوري برخي از آنها به شرح زير است
موش به سوراخ نمي رفت ،جارو به دمش مي بست .
چاه مکن بهر کسي ،اول خودت دوم کسي .
فلفل نبين چه ريزه بشکن ببين چه تيزه .
هر گردي گردو نيست .
خانه قاضي گردو هست اما شمارش دارد .
صورتمان را با سيلي مردم سرخ نگه مي داريم .
دل به دل راه داره.
قطره قطره جمع گردد و انگهي دريا شود .
گدا را توي ده راه نمي دادند سراغ خانه کد خدا را مي گرفت .
پايت را به اندازه گليمت دراز کن .
ديوار موش دارد موش هم گوش دارد .
و ...
آسيب شناسي اجتماعي
آسيب شناسي اجتماعي يعني انحرافي که جامعه ي مورد نظر را مورد تعرض خود قرار مي دهد .در شهر دولت آباد با عنايت به اينکه يک شهر بومي يعني تقريبا افراد ساکن همديگر را مي شناسند و همچنين يک شهر مذهبي است انحرافات در اين شهر محدود است که عمده آن اعتياد و توزيع مواد مخدر مي باشد که يکي از علت هاي آن شهر اين است که اين شهر در محدوده ي شهر هاي کويري قرار دارد .
مورد ديگري از انحرافات ،سرقتها مي باشد که سرقت از منازل و دامداريها در راس قرار داشت که با ورود فوريتهاي پليس 110 اين مورد هم به صورت چشمگيري کاهش يافته است .
انحرافات جنسي در اين شهر به ندرت ديده مي شود که اکثر موارد آن مربوط به افراد غير بومي مي باشد .يکي از علت هاي آسيب هاي فوق بيکاري است که اميد است که مسوولان بتوان در جهت اشتغالزايي گامي بسيار بلند برداشت و بيکاري را از بين برد که نتيجه آسيبها به شدت کاهش خواهد يافت و آرزوي شهر سالمي را داريم
چگونگي توسعه فيزيکي شهر دولت آباد
بر اساس طرح هادي شهر دولت آباد روستاهاي کربکند ،زمان آباد و لودريچه در اين شهر ادغام گرديده و فضاهاي بين اين مراکز را توسعه آنها ديده است .جهت توسعه اين شهر در شرق در نظر گرفته شده است ولي با وجود باغات شهر در اين سمت و خسارت وارده عملا کسترش شهر به سمت شمال و غرب مي باشد و فاصله چنداني با دوکانون شهري دستگرد و خورزوق ندارد و در آينده نزديک (ده سال ) به صورت يک کانون قومي شهري در شمال اصفهان ظهور خواهد کرد که از هم اکنون مي بايست جهت نيازهاي اساسي اين شهر ها برنامي ريزي شود پيش بيني مي شود که جمعيت اين سه شهر (دولت آباد دستگرد و خورزوق )با رشد طبيعي 2 درصد تا سال 1395 حدود 100000 نفر خواهد رسيد از اين رو پيشنهاد مي گردد به خاطر سهولت کارهاي اداري حد فاصل بين ميدان انقلاب دولت آباد و شهر دستگرد مجتمع اداري ،آموزشي ،بهداشتي و خدماتي ايجاد گردد .
وضعيت مهاجرت
نظر به اينکه شهردولت آباد در نزديکي مرکز شهر اصفهان مي باشد افرادي که از نقاط خارج از استان يا برون از شهر اصفهان به خاطر نفوذ در شهر اصفهان از مناطق خود مهاجرت مي کنند تا بتوانند در شهر اصفهان ساکن شوند .ولي به دليل اينکه قيمتهاي محل سکونت زياد مي باشد در اين شهر روي آورده و در اين شهر سکونت مي نمايند .
ولي اهالي شهر دولت آباد با توجه به اينکه مي بينند شهر دولت آباد هنوز فرهنگ قديمي خود را دارا مي باشد و مسوولان آنچنان که بايد توجهي به اين شهر ندارند و سرمايه گذاري در اين شهر ارزش زيادي ندارد به ناچار به شهر اصفهان روي آورده و در آنجا سکونت مي گزينند .
ميزان مهاجرت با خارج شهر ميزان مهاجرت به داخل شهر
وضعيت اقتصادي
مردم شهر دولت آباد با توجه به اينکه داراي اراضي مناسبي مي باشند .31 درصد از آنان داراي شغل کشاورزي مي باشند ولي با توجه به کمي آب در سالهاي اخير از ميزان اشتغال به کشاورزي آنها کاسته شده است .شغل مردم شهر به تفکيک کارگر 42 درصد ،کارمند 18 درصد و قالي بافي 9 درصد مي باشد
شهر دولت آباد داراي يک منطقه صنعتي مي باشد که در آن کارخانجات زيادي وجود دارد از جمله :سنگبري ،آجر ،لعاب کاري آجر ،بلور و شيشه ،مقوا سازي ، قطعه سازي خودرو ،کارگاههاي برق و سيم پيچي ،تراشکاري و ساخت دستگاهاي کارخانجات مختلف ،محصولات چيني ،پتو بافي ،ريسندگي و بافندگي ،لوله سازي ،اطاق سازي اتومبيل ،کاشي سازي ،تجهيزات اداري ،مشعل سازي گازي ،پلاستيک سازي ،سوخت پاش سازي ،ديگ بخار ،موکت بافي ،ريخته گري ،ساخت ماشين هاي کشاورزي ،ماشين هاي نانوايي و ...
به غير از موارد فوق تعداد زيادي شرکت حمل و نقل در اين منطقه صنعتي وجود دارد که حمل کالاهاي ساخته را به نقاط مختلف استان ،کشور و کشورهاي هم جوار انجام مي دهند
مرفولوژي ساختمان ها
کل گيري ساختمانها شهر با توجه به اينکه ذکر شده اين شهر يکي از شهر هاي قديمي و تاريخي مي باشد شکل اوليه ساختمانهاي اين شهر به صورت طاق چشمه اي که از خشت ساخته شده است بوده است ولي به مرور تبديل به ساختمانهاي آجر و گل و با سقف تير چوبي بوده است که داخل ساختمانها از کاه گل پوشيده بود و سقف آنها نيز گلي بود که با گذشت زمان با استفاده از مصالح ساختماني امروزي از جمله تير آهن ،آجر ،شن ،سيمان ،گچ ، تيرچه بلوک ،ساختمانهاي پيش ساخته ،سنگ ،آسفالت ،عايق هاي بام و... ساختمانها بنا مي شوند .
شکل گيري کوچه ها و خيابانها در زمان قديم بر اساس جوي آبها نقش بسته ميشده و عرض کوچه هم به اندازه يک الاغ که با بار بگذرد در نظر گرفته مي شده است ولي پس از اينکه اين شهر داراي شهر داري شد کوچه و خيابان ها بر اساس طرح هادي شهر احداث شده اند.
در زمان هاي قديم در منازل مسکوني براي نگهداري دام نيز فضايي در نظر گرفته اند که اين فضا در حال حاضر به بيرون شهر انتقال يافته است .
ساختار اداري شهر
اين شهر با توجه با اينکه از سال 1343 داراي شهرداري شده است و همچنين به عنوان مرکز بخش برخوار انتخاب شده است از آن زمان به بعد داراي ادارات متعددي شد که با ساکنين شهر دولت اباد و شهر هاي مجاور مثل :دستگرد، خورزوق، حبيب آباد، روستاي اطراف مثل محسن آباد، شاهپور آباد ،کمشچه، علي آباد ، دنبي ، شورچه ،علي آباد ملا علي ارائه خدمات مي نموده است ولي بنا بود که مرکز شهرستان برخوارو ميمه هم شهر دولت آباد باشد که بنا به تصميم مسولان استان ،شهر شاهين شهر به عنوان مرکز شهرستان انتخاب شد .
با توجه به اينکه شهر شاهين شهر مرکز شهرستان شد تمامي ادارات در آن شهر مستقر شده اند که با افزايش جمعيت شهر دولت آباد و فاصله زياد دولت آباد تا شاهين شهر مسوولان بر آن شده اند تا تعدادي از ادارات مورد نياز و ضروري مردم بخش بوخوار را در اين شهر تاسيس نمايد که ادارات فعال در شهر دولت آباد به شهر زير مي باشد
بهداشت محيط زيست شهر دولت آباد
سلامتي و شادابي افراد جامعه بزرگترين پشتوانه يک کشور را براي پيشرفت هاي اجتماعي و شکوفايي اقتصاد تشکيل مي دهد و هر گونه سرمايه گذاري مادي يا آموزشي در اين زمينه را بايد نوعي سرمايه گذاري بنيادي تلقي کرد امروزه با استفاده از علم جديد در پزشکي ميزان مرگ و مير ناشي از امراض را کاهش داده است ولي هنوز نتواسته است بطور کامل بر کنترل بيماريهاي مختلف فائق آيد آينده ي انسانها روشن است ،چنانچه بهسازي محيطي انجام دهند و تاريک است چنانچه با عوامل بيماريزاي محيط مبارزه نکنند چرا که انسان موجودي است مرکب از جسم و روح که سلامتي ويا بيماري هر يک در ديگري موثر است و انسان سالم انساني است که از هر دو جهت سلامتي داشته باشد و اين ميسر نيست مگر در سايه ي رعايت نظم و سالم سازي و بهداشت محيط زيست و بهداشت تمام همتش صرف جلوگيري از سرايت امراض و مبارزه با انواع ميروبهاست چنانچه در تعريف بهداشت مي گويند :بهداشت يعني جلوگيري از بيماري ها ،بيماري هاي واگير و مسري که ممکن است به سرعت ميان مردم انتشار يافته محله يا شهر و يا کشور را فرا گيرد .
بيماري سالک : بيماري بومي و رايج اين شهر بيماري سالک يا ليشمانيوز مي باشد که کانون اين بيماري از 10 کيلومتري شرق مورچه خورت شروع و تمام منطقه ي برخوار تا گاو خوني را در بر مي گيرد مساحت اين منطقه با طول 150 و عرض 6 تا 10 کيلومتري مي باشد و ساليانه 9 تا 10 هزار زخم جديد ديده شده است علت اصلي پيدايش اين بيماري هنوز مشخص نشده است ولي مخزن و عامل انتقال آن مشخص شده است .بي شک عوامل جغرافيايي مانند :آب و هوا ،جنس خاک ،(ساختار زمين شناسي ) و طول و عرض جغرافيايي از عوامل تعيين کننده مي باشد به نظر مي رسد يکي از عوامل اصلي تاثير گذار بر مخزن و عامل انتقال اين بيماري وجود درياچه اي بوده که در دوران هاي قبل در اين بخش وجود داشته و احتمالا در اين درياچه جانداراني بودند که بقاياي پوسيده آنها هنوز هم تاثير گذار بر روي رستني ها ،مخزن و عامل انتقال اين بيماري مي باشد و شايد هم پشه هاي عامل انتقال از بقاياي پشه هايي باشند که در مردابهاي درياچه ي مذکور مي زيستند اين که عامل اصلي را ساختار زمين شناسي مي دانيم به اين دليل است که پشه هاي خاکي در اکثر مناطق جغرافيايي ديده مي شود ولي اثري از اين بيماري نيست از طرفي اين بيماري در کشور هاي سوريه ،عراق ،ايران و افغانستان وجود دارد که تقريبا در يک طول جغرافيايي قرار دارند .
بنابرين چنان نتيجه مي شود که عوامل تعيين کننده ي اين بيماري همانا عوامل جغرافيايي مي باشد که اين عامل جغرافيايي هنوز اثبات نشده است ولي اين بيماري موشها بخصوص موش صحرايي از خانواده ژربليده بوده و با نام رومبوميس اپيموس ناميده مي شود و عامل انتقال آن پشه خاکي به نام «قليوتوم پاپاسي »که در نوع شهري مخزن اصلي انگل سگ بوده و عامل انتقال همان پشه ي خاکي از انواع پشه هاي خاکي ديگر است .
مبارزه با پشه خاکي سم پاشي در کانونها و محدوده اماکن مي باشد که حداقل 70 درصد اماکن سم پاشي گردد در غير اين صورت اثري ندارد و با توجه به از بين رفتن و تجزيه شدن سموم در مجاوردت نور آفتاب و کم شدن اثر آن توصيه مي شود عمل سم پاشي در چند نوبت تکرار شود و براي مبارزه با موش صحرايي توصيه مي شود راههاي زير را به کار بريد :
1- گذاشتن تله 2- طعمه ي مسموم 3- سم پاشي داخل لانه ها 4- استفاده از دود اگزوز 5- مبارزه بيولوژي (استفاده از باکتري هاي بيماري زا مانند :سالمويناها 6- تغيير ژن موشها
وضعيت خاکهاي اراضي کشاورزي
خاکهاي اراضي کشاورزي داراي درجه يک و درجه دومي مي باشند که خاکهاي درجه يک داراي هيچگونه اشکال و محدوديتي از نظر کشاورزي نيست .واراضي درجه دو قابليت کشت و مناسب براي آبياري مي باشد ولي به علت دارا بودن مقدار کمي محدوديت بازده محصول آن با مقايسه با اراضي درجه يک نسبتا کم است و از نظر آبياري نيز داراي محدوديت است .
وضعيت آب و خاک
وضعيت خاک و آب يعني دو عامل اساسي و تعيين کننده بخش کشاورزي بر اساس بررسي هاي مزبور شهر دولت آباد در حد فاصل تغيير کيفيت آب و خاک در منطقه قرار گرفته است بطوريکه هر چه به جانب شمال و غرب شهر حرکت کنيم کيفيت آب مناسب و وضعيت خاک نيز بالطبع مطلوب تر است و هر چه به طرف جنوب و شرق مجموعه (شهر ) حرکت کنيم ميزان شوري آب بيشتر و کيفيت خاک نيز متناسب آن پايين و محصولات کشاورزي با کاهش چشمگيري مواجه مي گردد .
محصولات کشاورزي
گندم ،جو ،ذرت، هندوانه ، خربزه ،طالبي و گرمک ، خيار ، گوجه فرنگي ،يونجه ،شبدر ،چغندر قند ،پنبه ،آفتاب گردان ،سيب ،انار ، انگور و انجير مي باشد
البته شايان ذکر است که بيشترين مساحت اراضي اين شهر را غلات در بر مي گيرد که توصيه مي شود اراضي کشاورزي در درجه اول به غلات مثل گندم اختصاص پيدا کند چونکه گندم از محصولات استراتژيک مي باشد يعني بيشترين نياز مردم به اين محصول مي باشد از واردات اين محصول کاسته مي شود و از ساق و برگ اضافي آن مي توان براي علوفه دام ،کارهاي ساختماني و کاغذ سازي استفاده کرد .
البته محدوديتي که در زير کشت بردن سطح اراضي کشاورزي مي توان ياد آوري کرد کمبود آب کشاورزي مي باشد که به علت آن همه ساله مقدار زيادي از اراضي به صورت آيش و باير مي باشد .
اميد است با انتقال آب زاينده رود از طريق کانال ،سبزي و خرمي اراضي کشاورزي مجددا برگردد ضمنا پيش بيني مي گردد که حداکثر امکان ايجاد اشتغال در حد 5\14 درصد از نيروي شاغل در سال 1383 خواهد داشت
با تشكر ستار معيني

